WTW en balansventilatie: zet de zomerbypass aan voor koeling

Wat doet de zomerbypass van je WTW precies?

De zomerbypass leidt verse buitenlucht langs de warmtewisselaar heen, zodat koele buitenlucht (vooral 's nachts en 's ochtends) direct en ongewarmd je woning in komt. Daarmee maak je gratis gebruik van de koelte buiten om je huis af te koelen. Heb je balansventilatie met warmteterugwinning (WTW) en is het buiten koeler dan binnen? Dan is de bypass aanzetten een van de simpelste manieren om je woning iets koeler te krijgen.

Balansventilatie met WTW brengt continu verse lucht binnen en voert vervuilde lucht af. In een standaardsituatie warmt de wisselaar de binnenkomende koude lucht op met de warmte van de uitgaande lucht. Dat is handig in de winter, maar in de zomer wil je dat juist niet. De bypass is een klep die de wisselaar overslaat, zodat de koele buitenlucht niet onnodig wordt opgewarmd voordat hij naar binnen wordt geblazen.

Wanneer zet je de bypass aan en wanneer uit?

De vuistregel van Milieu Centraal is eenvoudig en draait om het temperatuurverschil tussen binnen en buiten:

• Buiten koeler dan binnen (vaak 's avonds, 's nachts en vroeg in de ochtend): bypass aan. De koele buitenlucht wordt dan niet opgewarmd door de wisselaar en koelt je woning af.
• Buiten warmer dan binnen (overdag bij hitte): bypass uit. De koelere binnenlucht die naar buiten gaat, koelt de warme buitenlucht dan via de wisselaar nog een beetje af voordat die binnenkomt.
• Beste momenten voor verkoeling: 's ochtends vroeg, 's avonds laat en 's nachts. De buitentemperatuur is dan het laagst, dus het verkoelende effect is het grootst.

Overdag bij warm weer houd je ramen, deuren en zonwering dicht om de hitte buiten te houden. Het is dan zaak om de koelte die je 's nachts hebt binnengehaald, vast te houden.

Heeft jouw unit een automatische of handmatige bypass?

Dat hangt vooral af van het bouwjaar van de unit. Alle WTW-units die vanaf 1 januari 2016 zijn geproduceerd, moeten een bypass hebben die automatisch opengaat zodra het buiten in de zomer koeler is dan binnen. Bij die toestellen hoef je in principe niets te doen: de unit meet zelf de temperaturen en schakelt de bypass aan en uit.

Oudere systemen, zoals de Stork Air WHR 90/91, hebben vaak een handmatige bypass: de zogenoemde zomerstand. Die moet je zelf inschakelen, meestal via een schakelaar of stand op de unit. Hoe dat precies gaat, staat in de handleiding van jouw toestel. Twijfel je welk type je hebt? Zoek het merk en typenummer op het kenplaatje van de unit op en kijk in de handleiding.

• Geproduceerd vanaf 2016: vrijwel altijd automatische bypass, instellen is zelden nodig.
• Ouder toestel: kans op handmatige zomerstand die je zelf moet aanzetten.
• Weet je het niet zeker: check merk, type en handleiding, of vraag het je installateur.

Hoe controleer en stel je de zomerbypass in?

Bij een automatische bypass werkt de regeling op basis van de comforttemperatuur die jij instelt. De unit streeft naar die gewenste binnentemperatuur en opent de bypass wanneer dat helpt om die te bereiken. Stel de comforttemperatuur in de zomer in op de temperatuur die je binnen prettig vindt, meestal ergens tussen 18 en 21 graden. Veel toestellen laten je hier een waarde kiezen binnen een ruime band.

Houd er rekening mee dat de bypass alleen tijdens het zogenoemde zomerbedrijf werkt en niet opengaat bij erg lage buitentemperaturen. Dat voorkomt dat de bypass openstaat terwijl je eigenlijk wilt verwarmen. Een praktische controle:

• Zoek op de display of in de app van je unit naar 'bypass', 'zomerbedrijf' of 'comforttemperatuur'.
• Zet de comforttemperatuur op je gewenste binnentemperatuur, bijvoorbeeld 20 graden.
• Schakel een handmatige zomerstand aan het begin van het warme seizoen in en aan het eind weer uit.
• Zet de WTW nooit helemaal uit in de zomer: het systeem voert vocht uit badkamer en keuken af, en uitschakelen vergroot de kans op schimmel.

Waarom koelt de bypass je huis niet bij een tropische nacht?

De bypass werkt met de koelte van buiten. Hij brengt geen koude binnen die er buiten niet is. Tijdens een tropische nacht, als het ook 's nachts boven de 20 graden blijft, is er simpelweg weinig koele lucht beschikbaar. De bypass kan dan nauwelijks afkoelen, omdat het buiten niet (veel) kouder is dan binnen. Een WTW met bypass is geen airco: het is vrije koeling met buitenlucht en geen actieve koeling.

Daarnaast verplaatst een ventilatiesysteem relatief weinig lucht. Voor snelle afkoeling werkt spuiventilatie vaak beter: zet in de koele avond, nacht of vroege ochtend ramen en binnendeuren tegen elkaar open, zodat veel koele lucht in korte tijd door je woning stroomt en de warmte naar buiten verdwijnt. De bypass en spuiventilatie vullen elkaar aan.

Waar past de bypass in de slimme volgorde van koel blijven?

Koel blijven begint niet bij koelen, maar bij voorkomen dat de warmte binnenkomt. Pak het in deze volgorde aan en zet koeling pas in als sluitstuk:

• Passief eerst: weer de zon met buitenzonwering, isoleer goed en houd overdag ramen en deuren dicht. Zo komt de hitte niet binnen.
• Dan ventileren: lucht 's nachts en vroeg in de ochtend flink door met spuiventilatie en zet de zomerbypass van je WTW aan als het buiten koeler is dan binnen.
• Daarna pas koelen: blijft het te warm, kijk dan naar actieve koeling. De bypass alleen is daarvoor niet genoeg.

Wil je weten welke maatregelen voor jouw woning het meeste opleveren, in welke volgorde? Met de Hittecheck van Hitteplan krijg je een overzicht op maat. De zomerbypass goed instellen is hoe dan ook een gratis en snelle eerste stap.

Bronnen

• Milieu Centraal - Balansventilatie: onderhoud en gebruik
• Milieu Centraal - Tips: zo hou je het huis koel in de zomer
• Topsector Energie / TKI Urban Energy (RVO) - Factsheet Warmteterugwinning (WTW) bypass
• Brink Climate Systems - Dankzij WTW behaaglijk de zomer door
• Zehnder - WHR/ComfoAir Standard: werking van de bypass
• Filterman - Hoe werkt mijn WTW unit in de zomer?